RFID ile Hayvan Etiketleme

1 RFID etiketlerini anlayabilmek için ilk önce bu etiket tipleri hakkında aşağıdaki bilgileri okumak faydalı olacaktır. RFID etiketleri günümüzde çok farklı tiplerde olup, birbirinden çok farklı alanlarda kullanıma sahiptirler. Genel olarak iki tip etiket mevcuttur, bunlar aktif ve pasif etiketler olarak isimlendirilir.

Aktif etiketler fiziksel olarak pasif etiketlere göre daha büyüktür ve daha pahalıdırlar. Aktif etiketlerin ömürleri üzerlerinde güç kaynağının ömrü kadardır, günümüzde bu süre 10 yıla kadar çıkarılmıştır.

Pasif etiketler daha hafif, küçük ve ucuzdurlar, güç kaynağına sahip olmadıkları için ömürleri süresizdir. Etiket ile okuyucu arasındaki değiş tokuş etiketin veri depolama kabiliyeti ile sınırlıdır, kısa mesafeden okunabilirler ve yüksek güce sahip okuyuculara ihtiyaçları vardır.

2 Etiketler, salt okunur (ROM), rasgele erişimli (RAM) ve bir defa yaz çok defa oku (WORM) tip bellekler ile birleştirilebilirler. Salt okunur bellekte güvenlik için gerekli olan veriler, yegâne bir cihaza ait kimlik ya da işletim sisteminin talimatları saklanır. Rasgele erişimli bellek ise alıcı-verici etiketi sorgularken, etiket sorgu sonucu cevap gönderirken veri saklamak için kullanılır. Veriler eşsiz bir kimlik belirtir, belki bu kimliğe ek olarak bir işletim sistemi, geçici veya kalıcı veri depolama ve elektronik ürün kodunu (EPC – çubuk kodun ardılı).

En basit RFID etiketlerden biri günümüzde barkodların yerini almak üzere olan RFID etiketleridir. Bu etiketler ihtiyaçlara göre yapıştırıldığı ürüne göre özelleştirilir ve sadece o ürüne ait (örneğin tek bir meşrubat kutusu) bilgileri (üretim yeri, üretim tarihi, seri numarası ve son kullanma tarihi gibi) içerisinde bulundurabilir.

3 Adı üzerinde RF yani radyo frequency (radyo frekansı) ID identification (tanımlama) anlamına gelmektedir. Dolayısıyla etiketlerin tanımlama işlemleri radyo frenkansı kullanılarak çok verimli bir şekilde yapılabilmektedir. Ürünler resimde de görüldüğü gibi etiketlendikten sonra kapıya takılan (elbette ki bu durum çok farklı şekillerde de olabilir) iletici okuyucu yardımıyla otomatik ve saniye gibi kısa bir süre okunarak, bilgisayar veritabanları ya da benzer şekillerde depolanır.

Hayvan etiketleme RFID etiketlerinin kullanıldığı alanlardan sadece bir tanesidir. Dünya çapındaki ülkelerde farklı standartlar ve yasal kısıtlar söz konusu olduğu için kullanım standartlarında birbirlerinden farklılık gösterebilir. Ancak hayvan etiketleme konusunu genel olarak büyüteç altına alalım.

Genelde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılıkta kullanılan etiketleme yöntemi, hayvana kulak küpesi şeklinde elektronik etiket takma yöntemidir.

4 Sağ yukarıda ki şekilde, kullanılan elektronik etiketler gösterilmiştir. Hayvancılık da bu yöntemin kullanılmasının en büyük nedenlerinden birisi maaliyetleri düşürmektir, çünkü süre gelen bir değişim halinde olan büyükbaş küçükbaş hayvanlardan çıkarılan etiketler daha sonra başka büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar üzerinde tekrar kullanılmaya uygundur.

5 Çiftçiler hayvanların sayımını, takibini ve hayvanlar hakkındaki özel bilgileri (tek bir ineğe özel bilgi gibi) bu etiketler sayesinde kolayca elde edebilmekte ve sağlayabilmektedirler.

Benzer şekilde kullanılan yöntemlerden biride ruminal kapsul yerleştirme yöntemidir. Geviş getiren hayvanların ikinci mide bölümüne yerleştirilen bu kapsül sayesinde izleme, takip ve bilgi alma/verme işlemleri yürütülür.

Hayvanlar üzerinde kullanılan başka bir yöntem ise deri altına yerleştirilen implente mikroçip yöntemidir. Hayvancılıkta bu yöntem pek ilgi görmemektedir, çünkü deri altına yerleştirilen mikroçip hep aynı yerleştirildiği yerde kalmaktadır. Genelde evcil hayvanların kimliklendirilmesi için kullanılır. Evcil hayvan sahibininde onayı alınarak günümüze 100$’a kadar düşen maaliyetlerle bu işlemler yaptırılabiliyor. Evcil hayvanın (çoğunlukla kedi ve köpek) sırt derisi altına minik bir operasyon ile yerleştirilen küçük bir çiptir.

Ayrıca kaybolan evcil hayvanların tekrar bulun-masında büyük pozitif role sahiptir. Hayvan koruma ve barındırma merkezleri de yine aynı sistemleri kullanarak hayvanların takiplerini, aşı zamanlarını, izinlerini vb. gibi bilgileri kullanmaktadır.

6 Aşağıdaki şekilde bir kediye implente edilmiş bir mikroçip görülmektedir.

Hayvancılıkta her üç yöntemde kullanılabilmektedir. Ancak yapılan araştırmalara göre elektronik ruminal kapsül yerleştirme yöntemi implente etiket yöntemine nazaran daha avantajlıdır. Ruminal kapsül yöntemi ile geviş getiren hayvanları et ve benzeri ürünlerinden potansiyel zehirlemesini önlemektedir. Bunun haricinde güvenlik hususlarında da belirgin avantajlara sahiptir. Bunlara karşılık kulak küpesi şeklinde elektronik etiketler de ruminal kapsüle ve implemente etikete nazaran tekrardan kullanılabilmektedir.